گروه ادبیات عرب متوسطه پیربکران

تنوين نمي گيرد.

نکته بسيار مهم: اگر در ترکيب اضافه اسم جمع مذکر يا مثني مضاف شوند. حرف (ن) از اخر آن ها حذف مي شود.

الحسن و الحسن سيدا الجنه.                                                                                                                   مبتدا و مرفوع                  مضاف اليه و مجرور

سيدا : خبر مفرد براي مبتدا هستند و مثني و رفعش به الف است اصل آن (سيدان) بوده، اما چون مثني هست و اضافه شده ( مضاف ) پس ( نون) از آخر آن حذف شده است.

نکته : همانگونه که در قواعد درس دهم سال اول عربي خوانديم خبر مبتدا يا مفرد است يا جمله يا شبه جمله(جارو مجرور) خبر مفرد شامل مثني و جمع نيز مي شود . مانند مثال بالا سيدان  خبر مفرد نه مثني به جزوه ي سال اول که توسط اينجانب جمع اوري شده مراجعه کنيد.

نکته: آخر اينکه در زبان عربي اسمي مي تواند هم صفت و هم مضاف اليه بگيرد که در زبان عربي بر خلاف فارسي مضاف اليه بر صفت مقدم مي شود.      مانند: عطشـه    الشديد                                                                                                                        مضاف   مضاف اليه  صفت مفرد

الشديد در چهار مورد از عطش تبعيت کرده پس صفت مفرد است .1- مفرد 2- مذکر 3- مرفوع 4- معرفه اما در زبان فارسي براي ترجمه اول صفت را مي اوريم بعد مضاف اليه ( تشنگي شديد او)

نکته: کارگاه ترجمه اين درس ص 62 بسيار مهم مي باشد.

مترادف                      متضاد

مسلک= سبيل               الامارة# اللوامة                    جمع---- الجزر - قرون

کاملا= تاما                  التشاوم# التفاول                   مفرد---- الجزيرة - قرن

جميلا= رائعا                الثمين # الرخيص

الثمين= الباهظ              الرشاد # الظلالة

الساعة= القيامة             الرائع # المکروه

( به چه کار آيدت نمودن اخم                          اخم کردن کند دلت را زخم

اخم بگذار و خنده را بردار                            سوي شادي قدم بنه اي يار)

نکته : دو صيغه (12و6) فعل مضارع چون مبني هستند اعرابشان محلي است.

تمام صيغه هاي فعل مضارع بجز(12و6)معرب مي باشند و مي توانند مرفوع يا منصوب يا مجزوم باشند.

- فعل مضارع منصوب

به حروفي مانند ان - کن - کي - حتي - لـ حروف ناصبه مي گويند. اين حروف اگر بر سر فعل مضارع بيايند باعث مي شوند و آخر فعل مضارع منصوب گردد.

اين حروف را در بيت زير حفظ کن.

ان ، لن، کي ، لـ ، حتي ، اذن                                                                                                                                            حسيني زنتو نزن

اعراب فعل مضارع منصوب به دو صورت مي باشد.

1- اعراب اصلي به فتحه آخر فعل مضارع در پنج صيغه ي گفته شده قبل.

ان    يذهب

حروف      فعل مضارع منصوب به اعراب اصلي فتحه

ناصبه

2- اعراب فرعي به حذف نون اعراب در اخر فعل مضارع در صيغه هاي مثني و جمع ومذکرو مفرد مونث مخاطب بجز 5 صيفه ي (12و6) فعل مضارع                                    لن  يذهبا                                                                                                                           حرف ناصبه   فعل مضارع منصوب به اعراب فرعي حذف نون

نکته : کارگاه ترجمه اين درس ص 76 بسيار مهم مي باشد.

معناي حروف ناصبه در پايين برگه اي که قواعد درس را به صورت مختصر جمع آوري کردم آورده شده است حتما مطالعه کنيد.

نکته: همچنين قبلا دانستيم که فعل مضارع، مانند فعل ماضي و امر 14 صيغه دارد . تمام 14 صيغه را به عربي نوشته و ضميمه ي جزوه کردم براي حل التمرين ثالث ص78 بايد حفظ باشيد. ( بسيار مهم)

مترادف                     متضاد

انهض= اقم                 سريرة# علانية             جمع------ الاقفال - الاکياس

لباس= ثوب= قميص      زين # شين                 مفرد------ قفل - الکيس

سار= فرح

الشدائد= المصاعب

( گفتم شبي به مهدي      از تو نگاه خواهم

گفتا که من هم از تو      ترک گناه خواهم)

مربوط به درس ششم:

مربوط به التمرين الثالث درس ششم ص78

نکته : 14 صيغه ي عربي فعل

للغائب  هو                 للمخاطب  انت

للغائبين  هم                للمخاطبين  انتما

للغائبين  هم                للمخاطبين  انتم

للغائبه  هي                للمخاطبة   انت

للغائبتين  هما             للمخاطبتين  انتما

للغائبات  هن             للمخاطبات  انتن                                                                                                     للمتکلم الوحده  انا                                                                                                                       للمتکلم مع الغير  نحن

نکته: لـ که بر سر هر کدام از صيغه ها امده ---- (لـ) حرف جر است به معني براي است يعني للغائب --- براي صيغه ي مفرد مذکر غائب (هو)

 

( هرکس که نيم ناني دارد          از بهر نشست اشياني دارد

نه حادم کس بود نه مخذوم کسي   گو شاد زي که خودش جهاني دارد)

1- نيم=تکه - قرص 2- بهر= براي 3- گو= بگو 4- زندگي کن

قواعد درس هفتم: فعل مضارع مجزوم

در درس قبل گفتيم که فعل مضارع در صورت نيامدن حرف ( ادات) بر سر آن هميشه مرفوع است و گاهي حرف ناصبه ( ادات ناصبه) بر سر آن آمد و آخر فعل مضارع را منصوب مي کند.

اکنون بهتر است بدانيم گاهي اداتي (حروفي) بر سر فعل مضارع مي آيد که باعث مي گردد آخر آن مجزوم ( ساکن) شود.

ادات جازمه به دو دسته تقسيم مي گردد:

الف) اداتي (حروفي) که فقط يک فعل  مضارع بعد از خودش را مجزوم (ساکن) مي کند.

اين ادات عبارتند از : لم - لانهي - لـ امر :

اعراب فعل مضارع مجزوم به دو دسته مي باشد :

1- اصلي 2- فرعي

نکته : هر انچه در مورد اعراب اصلي و فرعي فعل مضارع مرفوع يا منصوب در درس ششم گفتيم شامل اعراب اصلي و فرعي فعل مضارع مجزوم در اين درس نيز مي شود.

نکته:گفتيم يکي از ادات جازمه که يک فعل مضارع بعد از خودش را مجزوم مي کند لـ امر (لام امر غائب) مي باشد.

در سال قبل خوانديد که امر را از 6 صيغه ي مضارع مخاطب مي توان ساخت 1- حذف حرف مضارع 2-آمدن همزه اول آن  3- ساکن اخر فعل

نکته : به عبارت بهتر در صورت نياز مي توانيد براي ياد اوري قواعد مربوط به امر به همزه ( امر مخاطب ) به قواعد درس اول عربي متوسطه که توسط اينجانب گرد اوري شده مراجعه کنيد.

اکنون بهتر از نحوه ي ساخت امر از 6 صيغه ي مضارع غائب و 2 صيغه ي مضارع متکلم صحبت کنيم:

طريقه ي ساخت امر به لام(امر غائب)

لام امر غائب لـ مکسور جزء حروفي است بر سر 6 صيغه ي مضارع متکلم امده و اخر ان را جزم ( ساکن ) مي کند به دو صورت 1- مجزوم به اعراب اصلي     مانند :      لـنذهب                                                                                                                          حرف جازمه    فعل مضارع مجزوم به اعراب اصلي

2- مجزوم به اعراب فرعي (حذف نون)     لـيذهبوا-----بايد بروند                                                                                                            حرف جازمه  فعل مضارع به اعراب فرعي حذف نون

نکته : امر به لام در ترجمه ي فارسي کلمه ي (بايد ) را همراه دارد.

نکته : لام امر مکسور(لـ) هرگاه پس از حروف (و - ف - ثم) قرار غالبا لـ (لـ) ساکن مي گردد وليکتب

ب) اداتي که دو فعل مضارع بعد از خودش را مجزوم مي کند.

اين ادات يا حروف عبارتند از : من( هر کس) ما (هر چيز ) ان (اگر)

به اولين فعل بعد از اين ادات فعل شرط مي گوئيم ومجزوم به اعراب اصلي يا فرعي و به دومين فعل بعد از اين ادات فعل شرط  مي گوئيم . جزم انها به همان صورت اصلي يا فرعي است .

مانند:   ان   تجتهد  ، تنجح. اگر تلاش کني موفق مي شوي                                                                             حرف شرط    فعل شرط    جواب شرط

يا حرف جازمه    مجزوم به اعراب   مجزوم به اعراب اصلي

نکته بسيار مهم: گاهي ادات جازمه بر سر فعل ماضي مي آيد که فعل ماضي را محلا مجزوم مي ناميم چون تمام فعلهاي ماضي مبني هستند و مبني ها هم اعرابشان محلي است.

مانند:                 من    صبر   ظفر  هر کس صبر کند پيروز گردد.                                                                               ادات جازمه   فعل شرط   جواب شرط                                                                                                                                                                                                                    محلا مجزوم   محلا مجزوم                                                                                                                                                                                                                (فعل ماضي)    (فعل ماضي)

مترادف                      متضاد

الغاصب= المتجاوز         الظلم# المظلوم                جمع------ حجار - الطغاة - القراة

اتي= جاء                   قريب # بعيد                   مفرد----- حجر - الطاغي - الغازي

السعة=الظفر                الموت # الحي

الغض= الغضاضه          الگسلان# الناجح                                                                                                                        جديد# قديم                                                                                                                               ولد # مات

( تو آنکه شوي پيش مردم عزيز                                                                                                                                           که مر خويشتن را نگويي بچيز

بزرگي که خود را بخردي شمرد                                                                                                                                           بدنيا و عقبي بزرگي ببرد )

1- که مر---- اگر

2- بخردي---- کوچک شمرد

3- عقبي----- اخرت

هو الرزاق

( ز دامن گيري پيري اگر آگاه مي گشتي                                                                                                                                               به دست غم نمي دادي گريبان جواني)

قواعد درس هشتم : معلوم و مجهول:

مي دانيم فعل نياز به فاعل دارد حال مي گوييم که فعل يا معلوم است يا مجهول:

فعل معلوم فعلي است که فاعل ( کننده کار) آن مشخص باشد. فعل معلوم را در عربي مبني للمعلوم مي ناميم . کلمه ي مبني در اينجا يعني فعلي که معلوم ساخته شده است.

فعل مجهول فعلي است که فاعل ان مشخص نباشد. فعل مجهول را مبني للمجهول مي ناميم ( ساخته شده براي مجهول) طريقه مجهول کردن فعل ماضي و مضارع در تربه اي که قواعد را مختصر بيان کرده بيان شده است.

نکته: منظور از عين الفعل ( دومين حرف اصلي) از ريشه فعل است. فعل=خلق فاءالفعل= خ عين الفعل= ل  لام الفعل= ق

نکته: منظور از متحرک---- تمام حروف حرکت دار مي باشد بجز ساکن.

نکته: در ترجمه فعل ماضي مجهول (شد) و در ترجمه فعل مضارع مجهول ( مي شود) مي اوريم.

جمله در زبان عربي به دو دسته تقسيم مي شود: 1- جمله معلوم که از فعل+ فاعل مرفوع+ مغول منصوب تشکيل شده است.

طريقه مجهول کردن جمله ي معلوم در آن برگه آمده است.

نکته منظور را نائب فاعل ، مفعول منصوب است که جانشين فاعل حذف شده مي گردد و از حالت نصب به رفع در مي ايد.

نکته : همانگونه که فعل معلوم و فاعل از نظر جنس ( مذکرومونث) از يکديگر تبعيت مي کنند فعل مجهول نيز از نظر جنس از نائب فاعل خود تبعيت مي کند.

نکته: در سال قبل با فعل لازم فقط به فاعل نياز دارد و فعل متعددي علاوه بر فاعل به مفعول نيز نياز دارد اکنون مي گوييم که تمام فعلهاي مجهول متعددي مي باشند چون مفعول در جمله مجهول نائب فاعل مي گردد.

مترادف                    متضاد

سلب= سرق               کبير# صغير              جمع-----

رائعه= جميله              أمام# خلف                مفرد-----

الي اللقاء= في امان الله    الظالم# المظلوم

في امان الله= مع السلامة  الحرام# الحلال

هون= هين                 المخلوق# الخالق

قضي نحبه= مات          قليل# کثير

العدو= العناد               خير# شر                                                                                                                                يولد# يموت                                                                                                                              کلم# انصت

( زندگي مجموعه از خوشيها و ناخوشيهاست، در خوشيها خوش باش و در ناخوشيها صبور و متحمل)

هو الحق

( به جان دوست که غم، پرده شما ندارد                                                                                                                                       گر اعتماد بر الطاف کار ساز کنيد)

قواعد درس نهم: افعال ناقصه

نواسخ: الطافي هستند که بر مبتدا و خبر ( در جمله اسميه) مي آيند و مرفوع بودن مبتدا يا خبر را تغييرمي دهند برخي از نواسخ فعل هستند مانند فعل ناقصه مربوط به قواعد درس نهم و برخي از نواسخ حرف هستند مانند حرف مشبه بالفعل و لانفي جنس مربوط به قواعد درس دهم.

نکته: هر گاه اسم فعل ناقصه ضمير بارز يا مستتر باشد آن را محلا منصوب مي ناميم چون ضمائر جزء مبني هستند و مبني ها همه اعرابشان محلي است .

نکته: در انواع خبر مي خوانيد خبر مفرد ( خبر مفرد شامل مثني و جمع نيز مي شود) به عبارت بهتر خبر مفرد خبري است که جمله يا شبه جمله ( جارومجرور) نباشد.

نکته: هر گاه خبر افعال ناقصه شبه جمله باشد آن را محلا منصوب مي ناميم.

نکته: هرگاه خبر فعل ناقصه شبه جمله(جارومجرور) باشد بر اسم مرفوع فعل ناقصه مقدم مي شود.

در اين صورت خبرراخبر مقدم و اسم را اسم موخر مي ناميم.

مانند:    ليس  في   الصف    معلم.                                                                                                            فعل ناقصه   خبر مقدم شبه جمله   اسم موخر مرفوع                                                                                                                                                                                                        محلا منصوب

مترادف                  متضاد

نموذج= اسوه=قدوة     الراحة# التعب                           جمع----- الانوف - الحراس - النماذج

وفر= جاهز             متقدم # متاخر                           مفرد----- الانف - الحارس - نموذج

الکد= الکدح= المشقه   المومن # الکافر

عديدة = کثيرة

البوس= الفقر

رفاه = راحه= هناء

عناء = مشقه

الدووب= الصامد

الاجلال= الاکرام

حط= جلس

صرخ= صيحة

طرد= ابعد

الغي= الضلال

القنديل= السراج= المصباح

             ( نعمت هاي خود را بشماريد نه محروميت ها را )

هو الخير

( بريدي از من و يادم نکردي                                                                                                                                         به ديداري ز خود شادم نکردي

وفادارا ، و فاداري نه اين بود                                                                                                                                        به ياران شيوه ي ياري، نه اين بود)

قواعد درس دهم: حروف مشبه الفعل

حروف مشبه الفعل بر عکس افعال بر عکس افعال ناقصه عمل مي کند يعني اسم افعال ناقصه مرفوع و خبرش منصوب بود در حال اينکه اسم حروف مشبه بالفعل منصوب و خبرش مرفوع است.

نکته: حروف مشبه الفعل ان(بدرستيکه) در اول جمله مي ايد اما حرف مشبه الفعل ان در وسط جمله مي ايد به معناي ( که - اينکه)

نکته: اسم حروف مشبه بالفعل هيچگاه به صورت ضمير مستتر نمي باشد بلکه يا اسم ظاهرات يا ضمير بارز که اسم ضمير محلا منصوب مي باشد.( ضمير مبني و مبني محلي بود)

مترادف                                متضاد

الجمال= الزينته                       الظلمة# النور               جمع---- الحدائق - مياه - الخزائن

الحق= العدالة                         طلوع # غروب             مفرد--- حديقة - ماء - الخزينة

تمتع= انتفع                           داخل # خارج               جمع---- الغيوم

البدر= القمر                          خالق # مخلوق              مفرد---- الغيم

ابتهج= فرح                          حرم # حل

وفر = جاهز

الکائنات= الموجودات

الانتفاع = الاستفاده

زوج= صنف

الختام= النهاية

ذات= ذو

( به شام سحرگاهي که کردم                                                                                                                                        به سوز شعله ها اهي که دارم

به اشک عاشق مهجور نمناک                                                                                                                                       که مي لغزد ز مژگان برسر خاک

به اشکي کزغمت بر چهره دارم                                                                                                                                    تو را چون صبح فردا دوست دارم)              1- مهجور= دورشده

فهرست منابع و ماخذ

1- عربي اول متوسطه

2- عربي دوم متوسطه ( تجربي - رياضي)

3- يادگار ماندگاران ---- شادرخ ترقي

4- طرح هزار نکته----- شهلا فدايي

5- عربي نوين ----- رضا پرتوي زاده

خدا را شاکرم که در ادامه ي گرد اوري قواعد عربي مقطع متوسطه پايه اول توانستم قواعد عربي مقطع متوسطه پايه دوم را نيز به صورت مجموعه اي جداگانه اي گردآوري کنم.

اين جزوه مربوط به عربي متوسطه پايه دوم رياضي و تجربي است بجز دوم ادبي.

همچنين تمام پايه دوم و سوم فني حرفه اي و کار دانش است.

البته لازم به يادآوري است که براي فني حرفه اي و کاردانش پنج درس اول ( از درس 1تا5) به عنوان عربي 2/1 براي سال دوم و پنج درس آخر از درس( 6تا10) به عنوان عربي 2/2 براي سال سوم کاربرد دارد.

اين را نوشتم يادگاري      تا بماند روزگاري

گرنباشد روزگاري         اين بماند يادگاري          اميد است چراغ جواني تان هميشه پر فروغ باشد.

«

ا